Wetenschapsfraude; de ondergang van Diederik Stapel

Bekijk deze documentaire over de ondergang van Diederik Stapel vanwege wetenschapsfraude. Hoe fraudegevoelig is de wetenschap eigenlijk? Welke rol spelen persoonlijkheidskenmerken en publicatiedruk?



Lees ook het artikel over de faude van Stapel in de NY Times

ADHD en ASS zijn psychiatrische aandoeningen die voor de leek niet direct zichtbaar zijn, zoals bijvoorbeeld een gebroken been. Patienten met ADHD of ASS stuiten dan ook dikwijls op onbegrip t.g.v. vooroordelen en gebrek aan inzicht bij andere mensen.

Helaas is het bij politici en sommige professionals niet anders. In de politiek klinken anti-ADHD geluiden als gevolg van de gestegen ziektekosten in de GGZ en het toegenomen gebruik van ADHD medicatie. Te kort door de bocht wordt ouders verweten dat ze hun kinderen niet goed opvoeden.
Onlangs las ik in het onderstaande artikel in de Telegraaf dat psycholoog Laura Batstra, onderzoeker en docent aan de Rijksuniversiteit Groningen, de anti-ADHD hetze schaamteloos voedt:
Batstra's boektitel ’Hoe voorkom je ADHD? Door de diagnose niet te stellen’ is mijn ogen uitermate kort door de bocht en schoffeert vele psychologen en (kinder)psychiaters, die op een zorgvuldige wijze afwegen of er een ADHD diagnose gesteld kan worden. Een psychiatrische diagnose wordt in principe alleen gesteld als de symptomen ernstig genoeg zijn en gepaard gaan met disfunctioneren en lijdensdruk bij de patient en/of zijn omgeving.
Batstra's beschuldiging dat de farmacie adhd omschrijft als een hersenziekte om de verkoop van medicijnen als Ritalin, Concerta, Medikinet en Equasym op te drijven en er daarom belang bij heeft dat de diagnose ADHD wordt gesteld, stelt vele psychiaters, die deze medicatie op een weloverwogen wijze voorschrijven, onderbouwd d.m.v. wetenschappelijk onderzoek en professionele richtlijnen, in een kwaad daglicht. Ik vind de stellingname van collega Batstra te ongenuanceerd en polariserend. Met haar kanttekeningen t.a.v. de medicamenteuze behandeling van ADHD gaat ze als psycholoog in ieder geval haar boekje te buiten, omdat het buiten haar deskundigheidsgebied valt.
Hoog tijd dus voor meer nuance in het ADHD debat! In het mei-nummer van het vaktijdschrift De Psychiater vond ik het onderstaande artikel van prof. Vermeiren en Arga Paternotte, dat de benodigde nuancering aanbrengt:

Tenslotte verwijs ik naar de eerdere bijdrage in Psychotopics waarin het artikel aan bod kwam dat in 2011 verscheen in het tijdschrift Medisch Contact om stelling te nemen tegen het idee dat ADHD een modediagnose zou zijn en de bijgaande video.

TV aanrader: BreinGeheim

De informatieve serie BreinGeheim van Charles Groenhuijsen brengt prachtig de huidige psychiatrische en psychologische inzichten en de bijbehorende neurobiologie in beeld.

Een van de afleveringen gaat over angst:



Een andere aflevering gaat over genot:



Bekijk de overige afleveringen

Lees meer over deze serie

Waarom dokters moeten bloggen en twitteren

In de april editie 2012 van De Psychiater legt Walter van den Broek uit waarom dokters moeten bloggen. Een warm pleidooi van een collega die zich de laatste uitermate verdienstelijk heeft gemaakt op het Web met zijn blog  Dr. Shock MD PhD.
Bescheidenheid siert hem, aangezien hij zijn bijdrage aan De Psychiater (nog) niet op zijn eigen blog heeft geplaatst. Daarom hieronder zijn stukje "Waarom dokters moeten bloggen".

In 2009 propageerde hij in het Tijdschrift voor Psychiatrie al het gebruik van Twitter, naar aanleiding van de start van het Twitteraccount @TvPsy met het onderstaande redactionele stuk:

Op zijn blog heeft hij recent nog tips & trics geplaatst m.b.t. het twitteren door dokters.

Zelf betalen bij psychische klachten

Het lijkt nog erger te worden m.b.t. de vergoeding van ziektekosten t.a.v. GGZ voor psychische klachten. In vervolg op de nog maar net ingevoerde desastreuze eigen bijdrage voor psychiatrische patiënten adviseert het CVZ nu aan de minister Schippers om patienten zelf te laten betalen voor klachten die zij t.g.v. persoonlijke omstandigheden hebben gekregen.
Lees meer ...

Autistische perceptie, een andere soort intuïtie.

Daniel Tammet demonstreert in deze TED talk hoe zijn autistische perceptie berust op een versterkte soort intuïtie t.a.v. taal, getallen en kleuren.

Animatiefilm "Wat is autisme?"

Korte animatie van de Vereniging voor Autisme (NVA). 

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van Autisme? Welke vormen zijn er? 

Tips en adviezen over hoe je kunt omgaan met mensen met autisme

Er is ook een Engelstalige versie.

Verzameldwang is een hersenziekte

Verzameldwang, meestal wordt aangeduid met de Engelse term hoarding, wordt de laatste jaren herkend als een nieuwe psychiatrische stoornis. Hoarders verzamelen niet specifiek één ding, maar halen van alles in huis. Denk aan kleren, boeken, stapels oude kranten en honderden lege shampooflessen. Hoarders halen te veel spullen in huis, ze kunnen niet goed weggooien en ze kunnen niet goed onderscheiden welke spullen wel en niet belangrijk zijn. Hoarding is een groot maatschappelijk probleem. In Nederland is het niet onderzocht, maar in het buitenland zijn cijfers bekend van 2,5 tot 5 procent van de bevolking die eraan lijdt. Verzameldwang blijkt echt een hersenziekte. In bepaalde families komt de aandoening vaker voor. Bij patiënten is hyperactiviteit te zien in het corticostriatale systeem en specifiek in de nucleus accumbens en de ventromediale prefrontale cortex.’

Bekijk de voorgestelde DSM5 criteria voor het "hoarding syndrome".

Lees hieronder meer over hoarding in onderstaand artikel of bekijk een video met uitleg van psychiater Cath.

Handige App voor dyslectici: Speaktext!

Een app die op je iPhone of iPad stukken tekst voor je leest of ze vertaalt; met Speaktext maakt iedere dyslecticus in een handomdraai zijn eigen audioboek van ieder willekeurig stuk tekst. Zo nodig kan de tekst ook vertaald worden.

Op youtube is een Speaktext demo te bekijken

‘Psychiatrie niet baseren op DSM’ als inaugurele bottomline van Roshan Cools

Het volgende bericht is verschenen in medisch contact n.a.v. de inaugurele rede van Roshan Cools; een voorbeeld van het effect van een (te) stevige stellingname?

"De psychiatrie moet helemaal op de schop, nu we zoveel meer weten over hersenmechanismen. Dat vindt Roshan Cools, kersverse hoogleraar cognitieve neuropsychiatrie aan de Radboud Universiteit/UMC St Radboud.

In haar oratie zegt ze af te willen van psychiatrische diagnoses gebaseerd op de DSM-classificatie. Ze wil die vervangen door een precieze analyse van welke cognitieve en emotionele mechanismen niet optimaal zijn geregeld. ‘Dan hebben we het niet meer over ADHD, maar bijvoorbeeld over een gebrek aan concentratie en een teveel aan impulsiviteit.’ Haar boodschap is dat behandeling niet op basis van symptomen en syndromen geïndiceerd zal moeten zijn, maar op basis van specifieke cognitieve stoornissen en aangedane hersensystemen. ‘Een dergelijke neurocognitieve benadering zoekt naar de hersenmechanismen die aan cognitieve stoornissen ten grondslag liggen, ongeacht de symptomen of het syndroom van de patiënt.’

Nu bevindt de psychiatrie zich op een doodlopende weg, betoogt Cools: ‘Er zijn mensen met schizofrenie die geen voordelen, maar nadelen ondervinden van de antipsychotica; er zijn mensen met depressie die geen voordelen, maar nadelen ondervinden van de antidepressiva, en er zijn mensen met ADHD die geen voordelen, maar nadelen ondervinden van methylfenidaat.’

Het grote probleem van de psychiatrie is volgens haar dat behandelingen vaak maar bij een klein deel van de patiënten werken. ‘Er zijn zowel enorme verschillen tussen individuen als verschillen binnen een en hetzelfde individu, waarbij een bepaalde pil een positief effect heeft op het ene symptoom, maar juist andere symptomen verergert.’ Deze variatie aan effectiviteit vormt een enorm probleem voor de psychiatrie.

Cools: ‘De idee dat stoffen zoals antidepressiva niet zouden werken is gebaseerd op studies met groepen patiënten. In die studies wordt de werking getoetst in groepen patiënten die samengesteld zijn op basis van de DSM. En daar gaat men de fout in. Psychiatrische stoornissen zoals gedefinieerd in de DSM zijn immers spectrumstoornissen, waarbij iedere individuele patiënt lijdt aan een unieke constellatie van symptomen. De ene persoon met depressie vertoont totaal ander gedrag dan de andere persoon met depressie. En datzelfde principe geldt voor elke psychiatrische stoornis. Het is dus niet verrassend dat er sprake is van grote individuele verschillen in behandeleffectiviteit.'

De conclusie dat middelen zoals antidepressiva niet werken, is daarom onterecht. Feit is dat ze wel degelijk werken, maar niet bij iedereen: slechts een bepaalde groep mensen heeft er baat bij, aldus Cools.

Henk Maassen

Werktijdenbesluit moet geen keurslijf zijn

Werktijdenbesluit moet geen keurslijf zijn: "Minder vlieguren doet kwaliteit van de opleiding geen goed

Met dank aan het werktijdenbesluit mogen aiossen in Nederland niet meer dan 48 uur per week werken. De opleiding van medisch specialisten heeft eronder te lijden."



Samenvatting
- De werkweek van aiossen is beperkt tot 48 uur. Tevens zijn regels gesteld aan de invulling van roosters.
- Snijdende specialismen leggen het accent op handhaven van het aantal operaties. Daardoor is er minder tijd voor polikliniek en patiëntenbesprekingen.
- Het resultaat is minder ervaring in het herkennen en oplossen van complexe patiëntenproblemen.
- Onregelmatigheid in de roosters leidt tot meer overdrachten; informatieverlies is het gevolg.

Zie ook de video over dit onderwerp.

Eigen bijdrage voor ziektekosten van psychiatrische patiënten onrechtvaardig

Bekijk de reportage en de discussie over de eigen bijdrage voor ziektekosten van psychiatrische patiënten uit het programma "De Vijfde Dag". Dit onderwerp begint na 8:55 minuten.

Alles over artsen en sociale media

Gebruik van social media biedt kansen, maar de grenzen tussen professionele en persoonlijke communicatie kunnen vervagen. De KNMG zet de belangrijkste digitale valkuilen en kansen voor artsen op een rij in de Handreiking Artsen en Social Media.

Voor veel artsen vormen social media onontgonnen terrein. Voor veel zorggebruikers niet. Ruim tien miljoen Nederlanders maken gebruik van social media zoals Facebook, Hyves, Twitter, LinkedIn, Google+ en YouTube. Dit dringt langzaam maar zeker ook door in de zorg. Op den duur zullen social media normale communicatiemiddelen vormen tussen patiënten, artsen en zorginstellingen; geneeskundestudenten spreken al niet meer over ‘nieuwe’ media.


Lees meer ...

Nieuw: de aios app!

De Aios-app geeft informatie over het arbeidstijdenbesluit, het digitale portfolio of de verschillende Kaderbesluiten. Daarnaast vind je via de app links naar nuttige websites zoals van de LVAG, het Project Modernisering Medische Vervolgopleidingen, de Jonge Orde, en links naar congressen. Ook geeft de app een overzicht van contactadressen; bij wie kun je terecht met andere dan vakinhoudelijke vragen?

Project Idealoog, initiatiefnemer van de app, werkte voor deze eerste versie samen met De Jonge Orde, de LVAG, de OMS en het KNMG-project Modernisering Medische Vervolgopleidingen. De gebruiker is daarmee verzekerd van een ruim informatieaanbod. Dit aanbod wordt in het eerste kwartaal van 2012 uitgebreid en geactualiseerd. Pieter Kubben, aios neurochirurgie en ontwikkelaar van de populaire app Neuromind, ontwikkelde de Aios-app.

Mobiele website
De Aios-app is gratis te downloaden in de App Store en de Android Market (zoek op ‘Aios’). Niet in het bezit van een Apple- of Android toestel? Geen nood. Gebruikers van andere apparaten zoals Blackberry, Nokia, of Windows Mobile, kunnen terecht op de mobiele website via www.aiosapp.nl.

Web: Medical App journal

Web: Medical App journal:

'via Blog this'

Het is niet eenvoudig om in de medische afdeling van de App Store tussen het aanbod van 12.000 apps een toepassing te vinden waar de praktiserend arts wat aan heeft. Ook de in september opgerichte afdeling Featured Apps For Healthcare Professionals bevat apps die juist voor patiënten bedoeld zijn.

De redactie van de nieuwe website Medical App journal wil het kaf van het koren scheiden, voor en door dokters. De huidige vier reviewers zijn overigens allemaal Amerikaanse legerartsen. Maar andere dokters kunnen zich als reviewer aanmelden, na indienen van cv en LinkedIn-profiel. Zij kijken aan de hand van vier criteria of een medische app voor dokters interessant is.

Helaas is wetenschappelijk bewijs voor de inhoud of het functioneren van de app geen criterium. Een mooi initiatief, maar er is nog werk aan de winkel, want veel apps boven in de top 200 van medische apps zijn nog niet gereviewed. HC

Henk Maassen

Kinderen van de Hondsberg 13 jaar later

Dertien jaar na de succesvolle serie De kinderen van de Hondsberg zoekt filmmaker Roel van Dalen zijn hoofdpersonen opnieuw op.

Vanaf vandaag: Zorgnet ADHD en ASS bij volwassenen !

Sinds vandaag bestaat het Zorgnet ADHD en ASS bij volwassenen. Ik heb deze community gestart om een interactief forum tot stand te brengen voor al degenen die behandeld/begeleid worden voor ADHD en/of ASS of als hulpverlener een bijdrage leveren aan die behandeling of begeleiding.

Health 2.0 voor psychiaters

Mijnzorgnet is een voorbeeld van een toepassing op basis van web 2.0, in het kader van de gezondheidszorg omgedoopt tot Health 2.0. In het tijdschrift voor psychiatrie verscheen hierover een artikel van R. Hoekstra.

Tijdschrift voor Psychiatrie - Health 2.0 voor psychiaters:

'via Blog this'

Internetcommunity voor patienten en hulpverleners: mijnZorgnet.nl

MijnZorgnet is een dienstverlenende organisatie voor patiënten, mantelzorgers en professionele zorgverleners. Op MijnZorgnet.nl spelen alle betrokkenen bij het zorgproces een belangrijke rol. Samen bouwen patienten en hulpverleners aan een sterk kennisnetwerk. Dit kan op verschillende manieren: via forums, wiki’s, blogs en het delen van bestanden. Iedereen kan lid worden van één of meerdere communities of er zelf één starten. Vinden, delen en verbinden. Daar draait het om. En iedereen in Nederland mag meedoen. MijnZorgnet faciliteert de techniek; patiënten, mantelzorgers en zorgverleners verzorgen de inhoud.

Instructieve Prezi over MRI en fMRI

Quick intro to MRI and fMRI on Prezi

Therapie via internet

Therapie via internet: "Stéphanie Dijkstra is psycholoog bij Brijder Verslavingszorg in Purmerend. Drie dagen in de week werkt ze met verslaafden in de dagbehandeling. Maar vier uur per week zit ze achter de computer om verslaafden via internet te behandelen. In een kantoor. Dijkstra: ‘Maar het kan ook thuis. Of in de trein via de smartphone. Hoewel ik daar voorzichtig mee ben, in verband met de privacy’."

Handleiding social media in zorg

Handleiding social media in zorg:

Social Media Toolkit

Hoe een social-mediastrategie te ontwikkelen en hoe social media te onderhouden? Op die vragen pretendeert de Social Media Toolkit van de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) een antwoord te geven.

De CDC stelde een overzichtelijke en duidelijke toolkit samen voor het gebruik van social media in de zorg, maar de kracht zit hem toch wat minder in de praktische bruikbaarheid en wat meer in het bijna encyclopedisch overzicht van wat er momenteel gaande en mogelijk is op dit gebied. Iedereen die de weg was kwijtgeraakt in de wereld van twitter, microblogs, widgets, en virtual worlds wordt hier even puntig en snel bijgepraat.

Ook nuttig is het overzicht van de lessen die de CDC trekt uit de ervaringen die het instituut tot dusver heeft opgedaan met social media.

Henk Maassen

De toolkit (PDF) is gratis te downloaden

ADHD medicatie in groepsverband

In dit blog berichtte ik eerder over het toepassen van groepsconsulten bij ADHD patiënten 

In maart 2010 is bij Programma ADHD bij volwassenen te Den Haag een groepsmedicatie spreekuur van start gegaan. Volwassenen met ADHD zonder comorbiditeit of met behandelde comorbiditeit die willen starten met methylfenidaat zijn de deelnemers.

Lees over de eerste resultaten

"Psychiatric Tales": strips over psychiatrie van Darryl Cunningham

Psychiatric tales

Darryl Cunningham tekent bijzondere strips over psychiatrie en psychiatrische stoornissen, waarvoor hij inspiratie opdeed toen hij als dtudent een verpleegstage liep op psychiatrische afdelingen.

Zij strip Psychiatric Tales verschijnt regelmatig online. Klik door via het volgende overzicht:

People With Mental Illness Enhance Our Lives

Dementia Ward

Suicide

Schizophrenia 

Cut and Delusions

             Antisocial Personality Disorder

                  Last Chapter

Link to Darryl Cunningham’s blog.

Meer gedwongen opnames door ambulantisering?

Association between provision of mental illness beds and rate of involuntary admissions in the NHS in England 1988-2008: ecological study -- Keown et al. 343 -- bmj.com

Om de kosten van de geestelijke gezondheidszorg te beheersen is het beleid van overheid en verzekeraars gericht om ambulantisering: het verminderen van klinische bedden voor psychiatrische opnames en in plaats daarvoor mmeer ambulante mogelijkheden voor behandeling en begeleiding creëren.
In de BMJ schrijft Keown recent een artikel dat dit beleid als averschts effect zou kunnen hebben dat het aantal gedwongen opnames recht evenredig stijgt met de afname van het aantal bedden.

Beddenreductie kan meer vertraging opleveren bij geplande opnames, waardoor er alsnog een crissituatie kan ontstaan. Ook kunnen kortere opnames als gevolg hebben dat patienten vaker en sneller terugvallen. Een stigmatiserend effect zou kunnen zijn dat er in psychiatrische instellingen alleen nog maar de ernstigste gevallen zouden verblijven, wat het voor andere patienten minder aantrekkelijk zou maken om opgenomen te worden in de psychiatrie.

Het volledige artikel in pdf ...